Ηθική ανάπτυξη: Οι απόψεις των Piaget και Kohlberg
Αντλώντας σε μεγάλο βαθμό από τη θεωρία του για τη γνωστική ανάπτυξη, ο Ελβετός ψυχολόγος Jean Piaget παρατήρησε τις αλληλεπιδράσεις και τις συμπεριφορές των παιδιών ενώ έπαιζαν παιχνίδια. Με βάση τις παρατηρήσεις του, εξέφρασε την πεποίθηση ότι τα παιδιά προοδεύουν μέσα από δύο στάδια ηθικής ανάπτυξης. Πρώτον, τα παιδιά προσχολικής ηλικίας επιδεικνύουν μονομερή σεβασμό για την εξουσία και τους κανόνες. Με την πάροδο του χρόνου, τα παιδιά σχολικής ηλικίας μαθαίνουν και προσαρμόζονται στην συνεργασία μέσα από την αλληλεπίδραση με τους συνομηλίκους τους και την ανάπτυξη του αμοιβαίου σεβασμού. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι οι κανόνες μπορούν να είναι ευέλικτοι και να τροποποιούνται επιτυγχάνοντας αμοιβαία συμφωνία με άλλους.
Η άποψη του Lawrence Kohlberg
Με βάση το έργο του Piaget, o Αμερικανός ψυχολόγος Lawrence Kohlberg παρατήρησε ότι η ανάπτυξη της ηθικής περνά από έξι διαδοχικά και αμετάβλητα στάδια. Ο Kohlberg ομαδοποίησε τα έξι στάδια του σε τρία επίπεδα:προσυμβατικό, συμβατικό και μετασυμβατικό. Στο προσυμβατικό επίπεδο, τα παιδιά είναι εγωκεντρικά και παίρνουν αποφάσεις με βάση την επιθυμία τους να αποφύγουν τις αρνητικές συνέπειες. Για παράδειγμα, ένα νεαρό κορίτσι θα αποφύγει να χτυπήσει ένα άλλο παιδί κατά τη διάρκεια του διαλείμματος επειδή δεν θέλει να έχει μπελάδες με τον δάσκαλό του. Όταν τα παιδιά περνούν στο συμβατικό στάδιο, λαμβάνουν ηθικές αποφάσεις βασισμένα στους κοινωνικούς κανόνες. Σε αυτό το επίπεδο, ένας παίκτης του μπέιζμπολ στη δεύτερη βάση δεν θα πετάξει το μπαλάκι με δύναμη όταν μαρκάρει τον δρομέα επειδή δεν είναι ωραίο να χτυπάς άλλους και δεν θα ήθελε να χτυπηθεί με αυτόν τον τρόπο. Τα άτομα που φτάνουν στο πιο ώριμο επίπεδο, το μετασυμβατικό, παίρνουν αποφάσεις βασισμένες σε καθολικές αρχές και δικαιοσύνη για όλους. Για παράδειγμα, στο χόκεϊ το bodychecking (μια αμυντική κίνηση όπου ο ένας παίκτης προσπαθεί να διαχωρίσει τον δίσκο από τον άλλο βάζοντας «μπροστά» το πάνω μέρος του σώματός του) είναι μέσα στους κανόνες του παιχνιδιού, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό τραυματισμό. Ένας νεαρός παίκτης χόκεϋ που συλλογίζεται σε μετασυμβατικό επίπεδο θα αποφάσιζε να μην κάνει κίνηση στον αντίπαλο ώστε να χάσει την ισορροπία του και να πέσει στον πάγκο γιατί θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια αυτού του παίκτη και θα παραβίαζε «το πνεύμα του παιχνιδιού». Σύμφωνα με τον Kohlberg (1969), τα άτομα προοδεύουν μέσα από αυτά τα τρία επίπεδα ηθικού συλλογισμού καθώς μαθαίνουν να ενσωματώνουν και να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τις αρχές της δικαιοσύνης στα ηθικά διλήμματα. Ο Kohlberg πίστευε ότι το κοινωνικό περιβάλλον και οι εμπειρίες ενός ατόμου παίζουν κεντρικό ρόλο στην επίτευξη υψηλότερων επιπέδων ηθικής λογικής. Για παράδειγμα, οι δάσκαλοι και οι γονείς μπορούν να ενθαρρύνουν την ηθική ανάπτυξη των νέων μέσα από συζητήσεις για ηθικά ζητήματα, στις οποίες θα ακούγονται διαφορετικές γνώμες γύρω από το ίδιο θέμα. Πηγή: «Human Motor Development”-A Lifespan approach (Greg Payne, Larry Isaacs) Σεμινάρια Πρόσφατα Άρθρα
